Geri Dönmenin Biçimleri Üzerine

Sonbaharda yapraklarını dökmüş küçük bir bitki dalı düşünelim.

Gövdesi hâlâ ayakta, ama artık büyümeye değil, yönlere odaklı.

Her kol, bir ihtimali temsil ediyor.

Uç noktasına kadar gidilmiş, denenmiş, tüketilmiş ihtimaller.

Bu dalların üzerinde,

kanatları olmasına rağmen uçmayı seçmeyen küçük bir böcek var.

Uğur böceği.

İleri gitmek yerine duruyor, geri dönüyor, başka bir kola yöneliyor.

Bu bir kararsızlık değil;

bu, yol aramanın ritmi.

Sanatsal üretim çoğu zaman ilerleme fikriyle birlikte düşünülür.

Oysa pratikte görünen şey, doğrusal bir hareketten çok

geri dönüşlerle, sapmalarla ve tekrarlarla örülü bir dolaşmadır.

Bir kolun sonuna kadar gidilir,

orada bir şeyin tükendiği fark edilir

ve geri dönülür.

Bu geri dönüşler çoğu zaman yanlış okunur.

Tereddüt, kararsızlık ya da yönsüzlük olarak.

Oysa bazı üretimler için geri dönmek,

bilinçli bir reddiyedir.

Devam etmemenin, başka bir ihtimali ciddiye almanın ifadesidir.

Bugün birçok iş,

kanatlarını açıp uçma ihtimali varken

aynı dallar üzerinde dolaşmayı seçiyor.

Çünkü uçmak risklidir.

Yerden kopmak, bağlamı kaybetmek demektir.

Yürümek ise temas hâlinde kalmayı sağlar.

Bu metin, üretimi yücelten ya da eleştiren bir yerde durmaz.

Daha çok bir durumu tarif eder:

Sanatçının, kendi pratiği içinde

hangi noktada geri döndüğünü,

hangi kolu neden terk ettiğini

ve hangi yeni ihtimali sessizce yokladığını.

Bazı işler ilk bakışta küçük görünür.

Tıpkı uğur böceğinin eforu gibi.

Ama bu küçük hareketler,

büyük sıçramalardan daha kalıcı izler bırakır.

Çünkü acele etmezler.

Çünkü yön değiştirmeyi ilerlemenin önüne koyarlar.

Sonbahar, bitiş mevsimi değildir.

Ayıklama mevsimidir.

Gereksiz olan düşer,

taşınabilecek olan kalır.

Sanatsal pratik de benzer bir süreçten geçer:

Her dal tutulmaz.

Her yol devam etmez.

Ama her geri dönüş,

yeni bir ihtimali görünür kılar.

Belki de mesele,

uçup uçmamak değildir.

Belki asıl mesele,

ne zaman yürümeye devam edileceğini bilmektir.