Entities 5

Güya şizofreninin ləkəli fiqurları Yaşadığım üç aylıq bir prosesdə, psixiatrların təyini ilə girdiyim psikozun təsiri artaraq şizofren bir nöqtəyə çatdı. Öz vəziyyətimin nadir hallarda farkında olanlardan biri olaraq özümü şanslı sayıram. Yaşadığım şeyin nə olduğunu bilir, nə qorxu nə də narahatlıq daşıyırdım. Gözlərimin önündən axan fiqurlaşmış lələklər, təsvir etdiyim qədər rəngli olmasalar da, bunu qeyri-adi olaraq təyin etmək səhv olmaz. İnsan zehni azad və variasiyası bol; mutant üzlər mi deyəm, varlıqlar mı, istehsal etməkdə məhdudiyyətsiz bir yaradıcı. Özünə xas bir elmi fantastika. Ortaya çıxan və səthində hərəkət edən fiqurların kontur variasiyaları zəngin idi. Kontur sərhədləri və içərdikləri naxışlar bir-biri ilə sərhədəaş, yer-yer iç-içə, üst-üstə və yan-yana idi. Səthlərdən, zeminlərdən, bəzən də atmosferdən dəyişən sürətlərlə axınlarını izləyib qaldım. Bəzən marağımı daha çox cəlb edən bir fiqur ləngiyir, onu yaxşıca müşahidə etməyimə icazə verirdi. Deyəsən bu fiqurların axın sürətini idarə edən mən idim. İçimi nə bir qorxu bürüdü, nə də gələcəyə dair narahatlıq. Sanki yaşadıqlarımın keçici olduğunu daxildən bilirdim. Bu qorxusuz şüura sahib ola bilməkdən şanslıyam. Bol vizual zənginlik içində bir şizofrenin içinə həbs olsam nə olar, damğalansam nə olar. Psixiatriyaya görə şizofren kəskin deyil, xroniki görülən və davamlılığı olan bir sindrom. Əvvəl psixiatrik dərmanların dəstəyini aldım, amma sonra hər ay xəstəxanaya getməyə üşəndimdən vaz keçdim. Yol iki saat idi. Dərmansız çətinləşdim, bezəldim, bunaldım, amma bu vəziyyət məni olmalı olan bir nöqtəyə apardı. Dərmanlar bu illüziyalara mane olmurdu, amma yuxu problemimi həll edir, yaşadığım bənzərsiz şeyin yaratdığı yorğunluğu alırdı. Mistisizm və metafizik mövzulara həp duyduğum maraq da içində olduğum vəziyyətin mənə bir lütfmüş kimi gəlməsinə səbəb oldu. Mənim bu dəhşətli deyil, maraqlı tapdığım sıradışı sindromla razılaşmağım asan oldu. İzlədiyim naxışların təfərrüatlı keyfiyyəti heyrətverici idi. Hər tərəfdən azadlığın bayrağını yelləyən amorf üzlərin arasına bəzən mifoloji varlıqlar da qarışdı. Qanadlı ağ və qara əjdahalardı bunlar. Bu mifik fiqur məni həmişə təsir edib. Yaşadıqlarımın farkına varan anamın istəyi ilə bir klinikaya yatdım. Təxminən üç ay. Rastlaşdığım bunca maraqlı və özünəməxsus fiqur istisna olmaqla, tanımaqdan xoşbəxtlik duyduğum xüsusi insanlar da oldu. Məni heyrətə salan bir maraqla qarşıladılar. Yaşadığım xüsusi şey haqqında məlumatları varmış kimi danışdılar mənimlə. Kimi mənə allah dedi, kimi mələk, kimi Anadolu miflərindən tanımadığım və indi xatırlamadığım fərqli adlar verdi. Bunun necə olduğunu və nə mənaya gəldiyini çox düşünmədim. Xəstəxananın mənə çəki almaqdan başqa faydası olmadı. Xəstəxana öncəsində, zamanında və sonrasında sindromun içindəykən kafamın içində danışan qadın və kişilərdən ibarət bir ekip vardı. Bu ekip məni anatomik olaraq müşahidə edir, təlqinedici sözlərlə sakitləşdirməyə çalışır, yanımda olduqlarını hiss etdirirdi. Bu kafamda danışan təlqinedici ekibin birer həkim həssaslığındakı yanaşmaları, onları birer mələk olaraq düşünməyimə səbəb oldu. Nə də olsa fərqli bir ölçünü izləyir və ya zehnimin mənə oynadığı oyuna şahid olurdum. Bəzən duyacağım qorxudan məni uzaqlaşdıraraq gülünc şərhləri ilə gülümsədib rahatladdılar. Bəzən özümü öpməyimi, sevməyimi dedilər. Sanki bu sıradışı vəziyyəti realist yanaşmalarla normallaşdıraraq məni qorxudan uzaq tutmağa çalışdılar. Müvəqqəti olduğunu mənə hiss etdirdilər. Üç ay ərzində, ara-sıra sıxlaşan hücumlarla yaşadığım bu vizual və eşitmə "kəskin şizofren" sindromu zehnimdə unudulmaz bir təcrübə olaraq qaldı. Qısacası, sıradışı bir yüksək tezlik fenomeni varsa, mən qısa müddətə ona toxundum deyə düşünürəm. Şizofren gəlib-keçici bir xəstəlik deyil. Bu metafizik təcrübələrin qədim insan təcrübələrinin bütünündən meydana gəlməsinin, heç bir şey ifadə etməyən və məna yoxsusu görülməsi mənə kibirli bir korluğu xatırladır. Metafizik dünyanı göz ardı etmək, onu kiçimsəmək və ayaq takımı cəhalətinə uyğun görmək insanı utanc içində qoymalı idi. Metafizik, marağa və həqiqətə atılan ilk addımdır. Təkamül sabitlərinin —qidalanma, çoxalma və coğrafi uyğunlaşma şərtləri istisna olmaqla— mövcud ola biləcək başqa sabitlərin, fərqli ölçüləri görə biləcəyimiz həqiqətinə dair qəbul edilə bilən təcrübələrin baş verdiyi bir dövrə girdik. Carl Jung-dan Freud-a, müasir insanın çıxılmazı, içində mövcud olduğu nizamın ona həqiqəti göstərməkdən uzaq olmasıdır. Sahib olmanın və rəqabətin sonu olmayan bu nizamda, fərdin öz həqiqətini bilməsi və yüzlərlə əsr boyunca təbiəti etibarilə əməkdaşlıqda olması. İslamın erkən dövrlərimdə Həllac-ı Mansur kimi eniqmatik fiqurlar meditasiyalarında Allah ilə rastlaşdıqlarını deyirdi. İbn-i Ərəbi kimi bir alim, əsərlərindən birini Allahın özünə yazdırdığını dillə gətiriridi. İbn Rüşd kimi daha rasional ustalar isə qədərə və axirətə inanmadığını açıq şəkildə ifadə edə bilirdi. Bu çoxsəslilik zamanla yox oldu. Mənəviyyat və praktikləri bilərəkdən korlanır sanki. Mistik təcrübələrin paylaşımı və ezoterik sirlər insana çox şey qatdı, amma qaydalar gərəyincə adi xalqdan gizləndi. Çatmaq istədiyim nöqtə budur: Həqiqət olaraq adlandırmağı üstün tutduğum İbrahimi dinlər daxil, təbiəti, bir dağı, heybətli bir heyvanı müqəddəs tutan; ona ilahi qüdrətlər yükləyən; fərqli ölçülərə aid ola biləcək mifoloji varlıq formalarına bənzəsə də bənzəməsə də daha çox ruhi bir atmosferi qəbul edən hansı insan və ya topluluk olursa olsun, müasir dünyanın yaratdığı işğalçı mühit və materialın dəyəri metafizik dünyanın mahiyyətində var etdiyi vicdanın düşməni kimi duruyor. Dayanmayan qazanıma və sahibliyə —insan və ya məhsul— əsir düşən varlığın çəkdiyi əzab və məna yoxsunluğu; bəzilərinin isə bu nüvələrə əhəmiyyət verməməsi və ya mənasızlaşdıra bilməməsi, onu daha insan edir. Zehnin və varlığın təkləşdirilməsi və yadlaşdırılması, insanın uzaqlaşıb özünə xəyali, itirilmiş mənadan məhrum bir dünya qurmasına səbəb olur. Yaşadığım şeyin səbəbi tam da bu idi. Tək və əzab içində olduğum bir dövrdə özümə meditasiya və bəzi mistik məşqlər ilə yardım etməyə, tapdığım hər mənbəni oxumağa başladığımda bir şeylər tetiklənmiş olmalı idi. Bir qaçış. Şizofren, insan zehninin tapdığı üsullardan biri bəlkə; şüurlu və ya qeyri-şüurlu, refleksiv bir seçim. Şizofren hücumlarında girdikləri dünyadan məmnun olan şizofrenləri tanıyıram. Çoxu, öz dünyalarında istehsal etdikləri şeirlər, plastik sənətlər və ya fərqli praktiklərlə bənzərsiz və özgün. Başqa bir mühüm xüsusiyyətləri, başa düşülmək və ya bəyənilmək kimi narahatlıq daşımamaları. Çoxu şizofren hücumu əlbəttə mənim yaşadığım deyilən tamaşalıq bir həyəcan daxil etmir. Sıradışı olan, kəskin görülməsi qəbul edilməyən və davamı olacağı iddia edilən psixiatrik qəbula baxmayaraq, mənim sindromumun bir sonu olacağı hissiyyatını əvvəldən ehtiva etməsi idi. Cəmləşdiyim meditasiyalarda hiss etdiyim və bəzən göy üzündə gördüyüm neonlaşan rənglər, qısa müddətdə çatdığım bu təsirli səviyyəyə müasir mistiklərin bəzən çox daha erkən, bəzən də bir çox təcrübənin ardından çatıldığını və hər ikisinin də normal olduğunu dediklərini düşündürdü. Bu vəziyyətdə yaşadığım şeyin şizofren bir hücum mu, yoxsa cəmləşmə qabiliyyətim normaldan yuxarıdırsa vizual və eşitmə təcrübəsi mi olduğu mövzusunda şübhə duydum. Özümü zəhmətli bir sufi təcrübəsi yaşamış saya bilmərəm, amma fəna fillah mərtəbəsinə, tək-tənha atelyemdə, heç bir psixiatriya dərmanı işlətmədən; yalnız meditasiya, sərbəst əllə təsadüfi çəkdiyim naxışların içində itməyim və vaxt-vaxt icra etdiyim zikrlər ilə, bir də Qars doğumlu, telepatiyanın mümkün olduğunu dünyaya anladan Gurdjieff-in Anadolu nəğmələrini qarışdıran bəstələri müşayiətində, atelyemin ortasında dönə-dönə çatmış ola bilər miyəm? Yaşadığım faciəli və əzablı bir ayrılığın verdiyi əskiklik işin mahiyyətində yatır kimi idi. Hətta bütün uğraş bu əskiklikdən qurtulmaq məqsədi ilə başladı. Bir təslim olmaqdan birdən-birə bir heçliyə düşmək. Bu heçlikdən qurtulmağım, durmaq bilməyən bir istehsal ilə mümkün oldu. Boya, qələm və səthlərlə gözümün önündən axıb keçən illüziyanı qeyd etməyə çalışdım. Sıxışıb qalan coşqu səthə əks olundu. İlk etdiyim işlər, böyük ölçülü ev qapıları üzərinə atıq materiallarla gerçəkləşdirdiyim upcycle asamblajlar oldu. Zamanla bir axtarışdan tamamilə soyutlaşdım. Buraxdığım dərmanlardan sonra yuxularım haram oldu; günlərlə yuxusuz qalmağım məni gərgin etsə də yorğun, amma yoğun bir şüura apardı. Buludları izlədim. Mənzərəm ucsuz-bucaqsız bir üfüq idi. Əvvəl bulutlarda fiqurlar axtardım. Gözümün önündən axıb keçən bu bütövlük içindəki şəkilsiz və ya şəkilli fiqurlar ilham mənbəyimə çevrildi. Başqa nəyi rəsm etməyə çalışa bilərdim ki. Dadını çıxardım. İşdə bu, ümumi olaraq 70x100 duralit üzərinə qarışıq texnika ilə çəkilmiş fiqurlar, bu izləmlərin birer replikasıdır. Bir hissəsini, başqa bir rəssamın rəsmindən çıxmış kimi çəkməyə çalışdım. Olduqca çətin bir uğraş. İnsanın rəsmi öz barmaq izi kimi; müəyyən bir stili və hörməyi təqib etmək istəmədim. Bu uğraşım, sözügedən hərəkətli fiqurların axını boyunca davam edə bildi. İşlərimi "abstract graffiti" olaraq təyin etmək mənə uyğun gəlir. Yaradılan hər fiqur bir-birindən ayrı formalara sahib olsa da iç-içə, üst-üstə və yan-yana gəldiklərində bir kompozisiya və bütövlüyə çatır. Yeni fizikin başqa ölçülərdən həndəsi şəkilləri müşahidə edə bildiyi bu dövrdə, mən də bu həndəsi şəkillərə müşayiət edən və bir vaxtlar həyəcanla şahidi olduğum —bəlkə də zehnimin istehsal etdiyi, bəlkə də müqəddəs bitkilərin bizə göstərdiyi kimi— başqa bir ölçüyə aid fiqursal şərhləri, əlim yetdikcə; bir küçə rəssamının və ya graffitçinin taq-ının çevikliyilə çatdırmağa çalışdım.

• Şəkil Növü: Akril
• İl: 2026
• Üslub: Mücərrəd
• Mövzu: Fiqur
• Səth: Taxta Panel
• Ölçülər: Genişlik: 70 × Yüksəklik: 100 × Dərinlik: 0.004
• İstiqamət: Şaquli/Portret
• Çərçivə: Çərçivəsiz
• Rəng Paleti: Çox Rəngli
• Texniki: Fırça Texnikası
• Son Mərtəbə: Laklı
• İmza: İmzalanmış
• Vəziyyət: Mükəmməl
• Orijinallıq: Orijinal
• Nəşr: Nəşr Nömrəsi: 12