Geri Dönməyin Formaları Üzərində

Payızda yarpaqlarını tökən kiçik bir bitki budağını düşünək.

Gövdəsi hələ ayaqda, amma artıq böyüməyə yox, istiqamətlərə yönəlmiş.

Hər qol bir ehtimalı təmsil edir.

Uc nöqtəsinə qədər getmiş, sınaqdan keçmiş, tükənmiş ehtimallar.

Bu budaqların üzərində,

qanadları olmasına baxmayaraq uçmağı seçməyən kiçik bir həşərat var.

Uğur böcəyi.

İrəli getmək əvəzinə dayanır, geri döner, başqa qola yönəlir.

Bu qərarsızlıq deyil;

bu, yol axtarışın ritmidir.

Sənət istehsalı çox vaxt irəliləmə ideyası ilə birlikdə düşünülür.

Oysa praktikada görünən şey, xətti hərəkətdən çox

geri dönüşlər, sapıntılar və təkrarlarla hörülmüş bir dolaşıqdır.

Bir qolun sonuna qədər gedilir,

orada bir şeyin tükəndiyini dərk edilir

və geri dönülür.

Bu geri dönüşlər çox vaxt yanlış oxunur.

Tərəddüd, qərarsızlıq yaxud yönsüzlük kimi.

Oysa bəzi istehsallar üçün geri dönmək,

şüurlu bir inkarıdır.

Davam etməməyin, başqa ehtimalı ciddi qəbul etməyin ifadəsidir.

Bu gün bir çox iş,

qanadlarını açıb uçma ehtimalı varıkən

eyni budaqlar üzərində dolaşmağı seçir.

Çünki uçmaq risklidir.

Yerdən qopmaq, konteksti itirmək deməkdir.

Yerimək isə təmas halında qalmağı təmin edir.

Bu mətn, istehsalı yüksəldən yaxud tənqid edən yerdə durmur.

Daha çox bir durumu təsvir edir:

Sənətçinin, öz praktikası daxilində

hansı nöqtədə geri döndüyünü,

hansı qolu nə üçün tərk etdiyini

və hansı yeni ehtimalı səssizcə yoxladığını.

Bəzi işlər ilk baxışdan kiçik görünür.

Uğur böcəyinin səyi kimi.

Amma bu kiçik hərəkətlər,

böyük sıçrayışlardan daha daimi izlər qoyar.

Çünki tələsməzlər.

Çünki istiqamət dəyişməni irəliləmənin qabağına qoyarlar.

Payız, bitiş mövsümü deyil.

Ayıqlama mövsümüdür.

Lazımsız olan düşür,

daşına biləcək olan qalar.

Sənət praktiki də bənzər prosesdən keçir:

Hər budaq tutulmur.

Hər yol davam etmir.

Amma hər geri dönüş,

yeni ehtimalı görünən edir.

Bəlkə də məsələ,

uçub uçmamaq deyil.

Bəlkə əsil məsələ,

nə zaman yeriyməyə davam ediləcəyini bilməkdir.