Mələklər

Sözüm ona şizofreniyanın ləkəli fiqurları Yaşadığım üç aylıq bir prosesdə, psixiatrların təyini ilə daxil olduğum psixozun təsiri artaraq şizofren bir nöqtəyə çatdı. Öz vəziyyətimin nadir hallarda farkında olanlardan biri olaraq özümü şanslı sayıram. Yaşadığım şeyin nə olduğunu biliyor, nə qorxu, nə də narahatlıq daşıyırdım. Gözlərimin qarşısından axan fiqurlaşmış lələklər, rəsm etdiyim qədər rəngli olmasalar da, bunu adi olmayan kimi təyin etmək səhv olmazdı. İnsan zehni azad və variasiyası boldur; mutant üzlər desəm, varlıqlar desəm, yaratmaqda hədsiz bir yaradıcıdır. Özünə xas bir elmi fantastika. Görünən və səthində hərəkət edən fiqurların kontur variasiyaları zəngin idi. Kontur sərhədləri və daxilində olan naxışlar bir-biri ilə həmsərhəd, yer-yer iç-içə, üst-üstə və yan-yana idi. Səthlərdən, zəminlərdən, bəzən də atmosferdən dəyişən sürətlərlə axışlarını izləyib qaldım. Bəzən marağımı daha çox cəlb edən bir fiqur yavaşlayır, onu yaxşı müşahidə etməyimə imkan verirdi. Sanıram bu fiqurların axış sürətini yönləndirən mən idim. İçimi nə bir qorxu bürüdü, nə də gələcəyə dair narahatlıq. Sanki yaşadıqlarımın gəlib-gedici olduğunu içimdən bilirdim. Bu qorxusuz şüura sahib ola bilməkdən şanslıyam. Bol vizual zənginlik içində bir şizofrenin içinə həbs olsam nə olar, damğalansam nə olar. Psixiatriyaya görə şizofrenya kəskin deyil, xroniki görülən və davamlılığı olan bir sindromdur. Əvvəl psixiatrik dərmanların dəstəyini aldım, amma sonra hər ay xəstəxanaya getməyə üşəndiyimə görə vaz keçdim. Yol iki saat idi. Dərmansız zorlandım, sıxıldım, bunaldım, amma bu vəziyyət məni olması lazım olan nöqtəyə daşıdı. Dərmanlar bu illyuziyalara mane olmurdu, amma yuxu problemimi aradan qaldırır, yaşadığım unikal şeyin yaratdığı yorğunluğu alırdı. Mistisizm və metafizik mövzulara həmişə duyduğum maraq da içində bulunduğum vəziyyətin mənə bir lütf kimi gəlməsinə səbəb oldu. Mənim bu dəhşətli deyil, maraqlı tapdığım sıra dışı sindromla barışmağım asan oldu. İzlədiyim naxışların təfərrüatlı keyfiyyəti heyranedici idi. Hər açıdan azadlığın bayrağını yelləyən amorf üzlərin arasına bəzən mifoloji varlıqlar da qarışdı. Qanadlı ağ və qara əjdahalar idi bunlar. Bu mifik fiqur məni həmişə təsirləndirmişdir. Yaşadıqlarımın farkına çatan anamın istəyi ilə klinikaya yatdım. Təqribən üç ay. Qarşılaşdığım o qədər maraqlı və özünəxas fiqurdan əlavə, tanımaqdan xoşbəxtlik duyduğum xüsusi insanlar da oldu. Məni heyrətə salan maraqla qarşıladılar. Yaşadığım xüsusi şey haqqında məlumatları varmış kimi danışdılar mənimlə. Kimi mənə allah dedi, kimi mələk, kimi Anadolu miflərindən tanımadığım və indi yadıma düşməyən müxtəlif adlar verdi. Bunun necə olduğunu və nə mənaya gəldiyini çox düşünmədim. Xəstəxananın mənə kilo artırmaqdan başqa faydası olmadı. Xəstəxana öncəsində, zamanında və sonrasında sindromun içində olarkən kafamın içində danışan qadın və kişilərdən ibarət komanda var idi. Bu komanda məni anatomik olaraq müşahidə edir, təlqinedici sözlərlə sakitləşdirməyə çalışır, yanımda olduqlarını hiss etdirirdi. Bu kafamda danışan təlqinedici komandanın hər birinin həkim həssaslığındakı yanaşmaları onları mələk kimi düşünməyimə səbəb oldu. Nəhayət, fərqli ölçünü izləyir və ya zehnimin mənə oynadığı oyuna şahid olurdum. Bəzən eşidəcəyim qorxudan məni uzaqlaşdıraraq gülməli şərhləri ilə gülümsədib rahatlatdılar. Bəzən özümü öpməyi, sevməyi dedilər. Sanki bu sıra dışı vəziyyəti realist yanaşmalarla normallaşdıraraq məni qorxudan uzaq tutmağa çalışdılar. Müvəqqəti olduğunu mənə hiss etdirdilər. Üç ay boyunca, ara-sıra sıxlaşan hücumlarla yaşadığım bu vizual və eşitmə "kəskin şizofrenya" sindromu zehnimdə unudulmaz təcrübə olaraq qaldı. Qısacası, sıra dışı yüksək tezlik fenomeni varsa, mən qısa müddətə ona toxundum deyə düşünürəm. Şizofrenya gəlib-gedici xəstəlik deyil. Bu metafizik təcrübələrin qədim insan təcrübələrinin bütünündən ibarət olmasının, heç nə ifadə etməyən və mənasız görülməsi mənə təkəbbürlü korluq xatırladır. Metafizik dünyanı görmədən gəlmək, onu kiçik görmək və ayaq takımı cəhiliyyətinə uyğun görmək insanı utanc içində qoymalıydı. Metafizik marağa və həqiqətə atılan ilk addımdır. Təkamül sabitlərinin —qidalanma, çoxalma və coğrafi uyum şərtləri xaricində— mövcud ola biləcək başqa sabitlərin, fərqli ölçüləri görə biləcəyimiz həqiqətinə dair qəbul edilə bilən təcrübələrin həyata keçdiyi əsrə girdik. Carl Jung-dan Freud-a, müasir insanın çıxılmazı, içində mövcud olduğu nizamın ona həqiqəti göstərməkdən uzaq olmasıdır. Sahib olmanın və rəqabətin sonu olmayan bu nizamda fərdin öz həqiqətini bilməsi və yüzlərlə əsr öz təbiətinə görə əməkdaşlıq etməsi. İslamın erkən dövrlərində Həllac-ı Mənsur kimi enigmatik fiqurlar meditasiyalarında Allah ilə qarşılaşdıqlarını deyirdi. İbn-i Ərəbi kimi alim əsərlərindən birini Allahın özünə yazdırdığını deyirdi. İbn Rüşd kimi daha rasional ustalar isə qədərə və axirətə inanmadığını açıq ifadə edə bilirdi. Bu çox səslilik zamanla yox oldu. Mənəviyyat və praktikalar şüurlu olaraq pozulur sanki. Mistik təcrübələrin paylaşımı və ezoterik sirlər insana çox şey qatdı, amma qaydalar gərəyincə adi xalqdan gizlədildi. Çatmaq istədiyim nöqtə budur: Həqiqət olaraq adlandırmağı üstün tutduğum İbrahim dinləri daxil, təbiəti, dağı, böyük heyvanı müqəddəs bulan; ona ilahi qüdrətlər yükləyən; fərqli ölçülərə aid ola biləcək mifoloji varlıq formalarına bənzəsə də bənzəməsə də daha çox ruhani atmosferi qəbul edən hansı insan və ya topluliq olursa-olsun, müasir dünyanın yaratdığı işğalçı mühit və materialın dəyəri metafizik dünyanın özündə var etdiyi vicdanın düşməni kimi görünür. Dayanmayan qazanca və sahibliyə —insan və ya məhsul— əsir düşən varlığın çəkdiyi əzab və mənasızlıq; bəzilərinin bu nüvələrə əhəmiyyət verməməsi və ya mənalarını verə bilməməsi onu daha insan edir. Zehnin və varlığın təkləşdirilməsi və yabanilaşdırılması insanın uzaqlaşıb özünə xəyali, itirilmiş mənasız dünya qurmasına səbəb olur. Yaşadığım şeyin səbəbi də tamamilə bu idi. Tək və əzab içində olduğum dövrdə özümə meditasiya və bəzi mistik məşqlərlə kömək etməyə, tapdığım hər mənbəni oxumağa başladığımda nələrsə tetiklənmiş olmalıydı. Qaçış. Şizofrenya insan zehninin tapdığı üsullardan biri ola bilər; şüurlu və ya şüursuz, refleksiv seçim. Şizofrenya hücumlarında daxil olduqları dünyadan məmnun olan şizofrenləri tanıyıram. Əksəriyyəti öz dünyalarında yaratdıqları şeirlər, plastik sənətlər və ya fərqli praktikalarla unikal və özgündür. Digər mühüm xüsusiyyətləri anlaşılmaq və ya bəyənilmək kimi narahatlıq daşımamaları. Əksər şizofren hücum əlbəttə mənim yaşadığım deyilən tamaşalıq həyəcan daxil etmir. Sıra dışı olan, kəskin görülməsi qəbul edilməyən və davamı olacağı iddia edilən psixiatrik qəbula baxmayaraq mənim sindromumun sonu olacağı hissini əvvəldən daşıması idi. Yoğunlaşdığım meditasiyalarda hiss etdiyim və bəzən göydə gördüyüm neonlaşan rənglər qısa müddətdə çatdığım bu təsirli səviyyəyə müasir mistiklərin bəzən çox erkən, bəzən də bir çox təcrübədən sonra çatdığını və hər ikisinin də normal olduğunu dediklərini düşündürdü. Bu halda yaşadığım şeyin şizofren hücum mu, yoxsa yoğunlaşma qabiliyyətim normaldan yuxarıdırsa vizual və eşitmə təcrübəsi mi olduğu barədə şübhə etdim. Özümü çətinlikli sufi təcrübəsi yaşamış saya bilmərəm, amma fəna fillah mərtəbəsinə tək-tənha ateliemdə, heç bir psixiatriya dərmanı istifadə etmədən; yalnız meditasiya, sərbəst əllə təsadüfi çəkdiyim naxışların içində itişim və vaxt-vaxt ifa etdiyim zikrlər ilə, bir də Qars doğumlu telepatiyın mümkün olduğunu dünyaya anladan Gurdjieff-in Anadolu melodiyalarını qarışdıran bəstələri müşayiəti ilə ateliemın ortasında dönə-dönə çatmış ola bilər miyim? Yaşadığım faciəli və acılı ayrılığın verdiği yoxsunluq işin əslində yatırdı. Hətta bütün məşğuliyyət bu yoxsunluqdan qurtulmaq məqsədi ilə başladı. Adanmışlıqdan birdən-birə heçliyə düşmək. Bu heçlikdən qurtarmağım dayanmayan istehsalla mümkün oldu. Boya, qələm və səthlərlə gözümün qarşısından keçən illyuziyanı qeydə almağa çalışdım. Sıxışıb qalan coşqu səthə əks oldu. İlk etdiyim işlər böyük ölçülü ev qapıları üzərinə tullantı materialları ilə həyata keçirdiyim upcycle asamblajlar oldu. Zamanla axtarışdan tamamilə mücərrəd oldum. Buraxdığım dərmanlardan sonra yuxularım haram oldu; günlərlə yuxusuz qalmağım məni gərgin etsə də yorğun amma yoğun şüura apardı. Buludları izlədim. Mənzərəm sonsuz-bucaqsız üfüq idi. Əvvəl bulutlarda fiqurlar axtardım. Gözümün qarşısından keçən bu bütövlük içindəki şəkilsiz və ya şəkilli fiqurlar ilham mənbəyimə çevrildi. Başqa nəyi rəsm etməyə çalışa bilərdim ki. Dadını çıxardım. Budur, ümumilikdə 70x100 duralit üzərinə qarışıq texnika ilə çəkilmiş fiqurlar, bu izləmlərin replikaları. Bir hissəsini başqa rəssamın rəsmindən çıxmış kimi çəkməyə çalışdım. Olduqca çətin məşğuliyyət. İnsanın rəsmi öz barmaq izi kimi; müəyyən stil və toxumanı izləmək istəmədim. Bu məşğuliyyətim sözügedən hərəkətli fiqurların axışı boyunca davam edə bildi. İşlərimi "abstract graffiti" olaraq təyin etmək mənə uyğun gəlir. Yaradılmış hər fiqur bir-birindən ayrı formalara sahib olsa da iç-içə, üst-üstə və yan-yana gəldiklərində kompozisiya və bütövlüyə çatır. Yeni fizikanın başqa ölçülərdən həndəsi formalları müşahidə edə bildiyi bu əsrdə mən də bu həndəsi formalara müşayiət edən və vaxtilə həyəcanla şahidi olduğum —bəlkə zehnimin yaratdığı, bəlkə də müqəddəs bitkilərin bizə göstərdiyi kimi— başqa ölçüyə aid fiqursal təfsirləri əlim çatdıqca; küçə rəssamının və ya graffiticinin tag-inin çevikliyilə ötürməyə çalışdım.

• Şəkil Növü: Akril
• İl: 2025
• Üslub: Mücərrəd
• Mövzu: Fiqur
• Səth: Taxta Panel
• Ölçülər: Genişlik: 70 × Yüksəklik: 100 × Dərinlik: 0.004
• İstiqamət: Şaquli/Portret
• Çərçivə: Çərçivəsiz
• Rəng Paleti: Çox Rəngli
• Texniki: Fırça Texnikası
• Son Mərtəbə: Laklı
• İmza: İmzalanmış
• Vəziyyət: Mükəmməl
• Orijinallıq: Orijinal
• Nəşr: Nəşr Nömrəsi: 17