Quyruqlar

Guya şizofreniyanın ləkəli fiqurları Yaşadığım üç aylıq bir prosesdə, psixiatrların təyini ilə girdiyim psikozun təsiri artaraq şizofrenlik bir nöqtəyə çatdı. Öz vəziyyətimin nadir hallarda farkında olanlardan biri olaraq özümü şanslı sayıram. Yaşadığım şeyin nə olduğunu bilir, nə qorxu nə də narahatlıq daşıyırdım. Gözlərimin önündən axan fiqurləşmiş ləkələr, təsvir etdiyim qədər rəngli olmasalar da, bunu adi olmayan kimi təyin etmək yanlış olmazdı. İnsan zehni azad və variasiyası bol; mutant üzlər mi desəm, varlıqlar mı, istehsal etməkdə sərhədsiz bir yaradıcı. Özünəməxsus bir elmi fantastika. Ortaya çıxan və səthində hərəkət edən fiqurların kontur variasiyaları zəngin idi. Kontur sərhədləri və daxil etdikləri naxışlar bir-biri ilə sərhədləş, yer-yer iç içə, üst-üstə və yan-yana idi. Səthlərdən, zəminlərdən, bəzən də atmosferdən dəyişən sürətlərlə axışlarını izləyib qaldım. Bəzən diqqətimi daha çox cəlb edən bir fiqur yavaşlayır, onu yaxşıca müşahidə etməyə icazə verirdi. Deyəsən bu fiqurların axış sürətini yönəltən mən idim. İçimi nə bir qorxu bürüdü nə də gələcəyə dair narahatlıq. Sanki yaşadıqlarımın gəlib-keçici olduğunu içdən-içə bilirdim. Bu qorxusuz şüura sahib ola bilməkdən şanslıyam. Bol vizual zənginlik içində bir şizofrenin içinə həbs olsam nə olar, damğalansam nə olar. Psixiatriyaya görə şizofreniya kəskin deyil, xroniki görülən və davamlılığı olan bir sindrom. Əvvəl psixiatrik dərmanların dəstəyini aldım amma sonra hər ay xəstəxanaya getməyə üşəndiyimdən imtina etdim. Yol iki saat idi. Dərmansız çətinlik çəkdim, darıxdım, bunaldım amma bu vəziyyət məni olması lazım olan bir nöqtəyə apardı. Dərmanlar bu illüziyalara mane olmurdu amma yuxu problemimi həll edirdi, yaşadığım misilsiz şeyin yaratdığı yorğunluğu alırdı. Mistisizm və metafizika mövzularına həmişə duyduğum maraq da içində olduğum vəziyyətin mənə bir lütfmüş kimi gəlməsinə səbəb oldu. Mənim bu dəhşətli deyil, maraqlı tapdığım sıradışı sindromla razılaşmam asan oldu. İzlədiyim naxışların ətraflı keyfiyyəti heyrətamiz idi. Hər cəhətdən azadlığın bayrağını yellədən amorf üzlərin arasına bəzən mifologiya varlıqları da qarışdı. Qanadlı ağ və qara əjdahalar idi bunlar. Bu mifik fiqur məni həmişə təsir etmişdir. Yaşadıqlarımın farkına çatan anamın istəyi ilə bir klinikaya yatdım. Təxminən üç ay. Rastlaşdığım o qədər maraqlı və özünəməxsus fiqurdən başqa, tanımaqdan xoşbəxtlik duyduğum xüsusi insanlar da oldu. Məni heyrətə salan maraqla qarşıladılar. Yaşadığım xüsusi şey haqqında məlumatları varmış kimi danışdılar mənimlə. Kiməsi mənə allah dedi, kiməsi mələk, kiməsi Anadolu miflərinən tanımadığım və indi xatırlamadığım fərqli adlar verdi. Bunun necə olduğunu və nə mənaya gəldiyini çox düşünmədim. Xəstəxananın mənə çəki artmaqdan başqa faydası olmadı. Xəstəxana öncəsində, zamanında və sonrasında sindromun içindəykən kafamın içində danışan qadın və kişilərdən ibarət komanda var idi. Bu komanda məni anatomik olaraq müşahidə edir, telqinedici sözlərlə sakitləşdirməyə çalışır, yanımda olduqlarını hiss etdirirdi. Bu kafamda danışan telqinedici komandanın birer həkim həssaslığındakı yanaşmaları, onları birer mələk olaraq düşünməyə səbəb oldu. Nəticədə fərqli ölçünü izləyir ya da zehnimin mənə oynadığı oyuna şahid olurdum. Bəzən eşidəcəyim qorxudan məni uzaqlaşdıraraq gülünc şərhləri ilə gülümsətib rahatladdılar. Bəzən özümü öpməmi, sevməmi dedilər. Sanki bu sıradışı vəziyyəti realist yanaşmalarla normallaşdıraraq məni qorxudan uzaq tutmağa çalışdılar. Müvəqqəti olduğunu mənə hiss etdirdilər. Üç ay ərzində, ara-sıra yoğunlaşan hücumlarla yaşadığım bu vizual və eşitmə "kəskin şizofreniya" sindromu zehnimdə unudulmaz təcrübə olaraq qaldı. Qısacası, sıradışı yüksək tezlik fenomeni varsa, mən qısa müddətə ona toxundum deyə düşünürəm. Şizofreniya gəlib-keçici xəstəlik deyil. Bu metafizik təcrübələrin qədim insan təcrübələrinin bütünündən təşkil olmasının, heç nə ifadə etməyən və mənadan məhrum görülməsi mənə təkəbbürlü korlugu xatırladır. Metafizik dünyanı görmədən gəlmək, onu kiçimsəmək və ayaq takımı cəhalətinə uyğun görmək insanı utanc içində qoymalı idi. Metafizika, maraq və həqiqətə atılan ilk addımdır. Təkamül sabitlərinin —qidalanma, çoxalma və coğrafi uyğunluq şərtləri xaricində— mövcud ola biləcək başqa sabitlərin, fərqli ölçüləri görə biləcəyimiz həqiqətinə dair qəbul edilə bilən təcrübələrin həyata keçdiyi çağa girdik. Karl Yungdan Freyda, müasir insanın çıxılmaz vəziyyəti, içində mövcud olduğu nizamın ona həqiqəti göstərməkdən uzaq olmasıdır. Sahib olmanın və rəqabətin sonu olmayan bu nizamda, fərdin öz həqiqətini bilməsi və yüzlərlə əsr ərzində təbiəti gərəyi əməkdaşlıqda olması. İslamın erkən dövrlərində Həllac-ı Mənsur kimi enigmatik fiqurlar meditasiyalarında Allah ilə qarşılaşdıqlarını deyirdi. İbn-i Ərəbi kimi alim, əsərlərindən birini Allahın özünə yazdırdığını ifadə edirdi. İbn Rüşd kimi daha rasional ustalar isə qədərə və axirətə inanmadığını açıq şəkildə ifadə edə bilirdi. Bu çoxsəslilik zamanla yox oldu. Mənəviyyat və praktikalar şüurlu olaraq pozulur sanki. Mistik təcrübələrin paylaşımı və ezoterik sirlər insana çox şey qatdı amma qaydalar gərəyi adi xalqdan gizləndi. Çatmaq istədiyim nöqtə budur: Həqiqət olaraq adlandırmağı üstün tutan İbrahim dinləri daxil, təbiəti, bir dağı, heybətli heyvanı müqəddəs bulan; ona ilahi qüdrətlər yükləyən; fərqli ölçülərə aid ola biləcək mifologiya varlıq formalarına bənzəsə də bənzəməsə də daha çox ruhani atmosferi qəbul edən hansı insan ya da icma olursa olsun, müasir dünyanın yaratdığı işğalçı mühit və materialın dəyəri metafizik dünyanın özündə mövcud etdiyi vicdanın düşməni kimi görünür. Durmayan qazanım və sahibliyə —insan ya da məhsul— əsir düşən varlığın çəkdiyi əzab və məna yoxluğu; kimlərininsa bu nüvələrə əhəmiyyət verməməsi ya da mənalandıra bilməməsi, onu daha insan edır. Zehnin və varlığın tənhalığa qoyulması və yadelləşdirilməsi, insanın uzaqlaşıb özünə xəyali, itirilmiş mənadan məhrum dünya qurmasına səbəb olur. Yaşadığım şeyin səbəbi məhz bu idi. Tənha və əzab içində olduğum dövrdə özümə meditasiya və bəzi mistik məşqlərlə kömək etməyə, tapdığım hər mənbəni oxumağa başladığımda nəsə tetiklənmiş olmalı idi. Qaçış. Şizofreniya, insan zehninin tapdığı üsullardan biri bəlkə; şüurlu ya da şüursuz, refleksiv seçim. Şizofreniya hücumlarında girdikləri dünyadan məmnun olan şizofrenlər tanıyıram. Çoxu, öz dünyalarında istehsal etdikləri şeirlər, plastik sənətlər ya da fərqli praktikalarla misilsiz və özgün. Başqa mühüm xüsusiyyətləri, başa düşülmək ya da bəyənilmək kimi kaygı daşımamaları. Çoxu şizofreniya hücumu əlbəttə mənim yaşadığım deyilən seyrlik həyəcan ehtiva etmir. Sıradışı olan, kəskin görülməsi qəbul edilməyən və davamı olacağı iddia edilən psixiatrik qəbula rəğmən, mənim sindromumun sonu olacağı hissini əvvəldən ehtiva etməsi idi. Yoğunlaşdığım meditasiyalarda hiss etdiyim və bəzən göy üzündə gördüyüm neonlaşan rənglər, qısa müddətdə çatdığım bu təsirli səviyyəyə müasir mistiklərin bəzən daha erkən, bəzən də bir çox təcrübənin ardından çatıldığını və hər ikisinin də normal olduğunu dediklərini düşündürdü. Bu halda yaşadığım şeyin şizofreniya hücumu mu, yoxsa konsentrasiya qabiliyyətim normaldan yuxarıdırsa vizual və eşitmə təcrübəsi mi olduğu mövzusunda şübhə etdim. Özümü çətinlikli sufi təcrübəsi yaşamış saya bilmərəm amma fəna fillah mərtəbəsinə, təkbaşına ateliemdə, heç bir psixiatriya dərmanı istifadə etmədən; yalnız meditasiya, sərbəst əllə təsadüfi çəkdiyim naxışların içində itməyim və zaman-zaman ifa etdiyim zikrlərlə, bir də Qars doğumlu, telepatiyanın mümkün olduğunu dünyaya anladan Qurdjieffin Anadolu nəğmələrini qarışdıran bəstələri müşayiəti ilə, atelyemin ortasında dönə-dönə çatmış ola bilərəm mi? Yaşadığım faciəli və əzablı ayrılığın verdiyi yoxluq işin əsasında yatır kimi idi. Hətta bütün məşğuliyyət bu yoxluqdan qurtulmaq məqsədi ilə başladı. Sədaqətdən birdən-birə heçliyə düşmək. Bu heçlikdən qurtulmam, dayanmayan istehsalla mümkün oldu. Boya, qələm və səthlərlə gözümün önündən keçib gedən illüziyanı qeyd etməyə çalışdım. Sıxışıb qalan coşqu səthə yansıdı. İlk etdiyim işlər, böyük ölçülü ev qapıları üzərinə tullantı materialları ilə həyata keçirdiyim upcycle asamblajlar oldu. Zamanla axtarışdan tamamilə soyutlandım. Tərk etdiyim dərmanlardan sonra yuxularım haram oldu; günlərlə yuxusuz qalmam məni gərgin etsə də yorğun amma yoğun şüura apardı. Buludları izlədim. Mənzərəm ucsuz-bucaqsız üfüq idi. Əvvəl bulutlarda fiqurlar axtardım. Gözümün önündən keçib gedən bu bütövlük içindəki şəkilsiz ya da şəkilli fiqurlar ilham mənbəyimə çevrildi. Başqa nəyi rəsm etməyə çalışa bilərdim ki. Dadını çıxardım. Budur, ümumi olaraq 70x100 duralit üzərinə qarışıq texnika ilə çəkilmiş fiqurlar, bu izləmlərin birer replikası. Bir hissəsini, başqa rəssamın rəsmindən çıxmış kimi çəkməyə çalışdım. Olduca çətin məşğuliyyət. İnsanın rəsmi öz barmaq izi kimi; müəyyən stil və hörüyü izləmək istəmədim. Bu məşğuliyyətim, sözügedən hərəkətli fiqurların axışı boyunca davam edə bildi. İşlərimi "mücərrəd qraffiti" olaraq təyin etmək mənə uyğun gəlir. Yaradılan hər fiqur bir-birindən ayrı formalara sahib olsa da iç-içə, üst-üstə və yan-yana gələndə kompozisiya və bütövlüyə çatır. Yeni fizikanın başqa ölçülərdən həndəsi şəkilləri müşahidə edə bildiyi bu çağda, mən də bu həndəsi şəkillərə müşayiət edən və bir vaxtlar həyəcanla şahid olduğum —bəlkə zehnimin istehsal etdiyi, bəlkə də müqəddəs bitkilərin bizə göstərdiyi kimi— başqa ölçüyə aid fiqursal şərhləri, əlim çatdığınca; küçə rəssamının ya da qraffitçinin tag-inin çevikliyi ilə ötürməyə çalışdım.

• Şəkil Növü: Akril
• İl: 2025
• Üslub: Mücərrəd
• Mövzu: Fiqur
• Səth: Taxta Panel
• Ölçülər: Genişlik: 70 × Yüksəklik: 100 × Dərinlik: 0.004
• İstiqamət: Şaquli/Portret
• Çərçivə: Çərçivəsiz
• Rəng Paleti: Çox Rəngli
• Texniki: Fırça Texnikası
• Son Mərtəbə: Laklı
• İmza: İmzalanmış
• Vəziyyət: Mükəmməl
• Orijinallıq: Orijinal
• Nəşr: Nəşr Nömrəsi: 16