Rotten Hordge

Sözümdə şizofreninin ləkəli fiqurları Yaşadığım üç aylıq bir prosesdə, psixiatrların təriflə girdiyim psikozun təsiri artaraq şizofrenik bir nöqtəyə çatdı. Öz vəziyyətimdən nadir hallarda xəbərdar olanlardan biri olaraq özümü şanslı sayıram. Yaşadığım şeyin nə olduğunu bilirəm, nə qorxu nə də narahatlıq daşıyırdım. Gözlərimin önündən axan fiqurlaşmış lələklər, rəsm etdiyim qədər rəngarəng olmasalar da, bunu adi qeyri olaraq təyin etmək səhv olmaz. İnsan zehni azad və variantı bol; mutant üzlər desəm, varlıqlar desəm, istehsalda sınırsız bir yaradıcı. Özünəməxsus bir elmi fantastika. Ortaya çıxan və səthdə hərəkət edən fiqurların kontur variantları zəngin idi. Kontur hüdudları və daxil etdikləri naxışlar bir-birilə həmsərhəd, yer-yer iç-içə, üst-üstə və yan-yana idi. Səthlərdən, zəminlərdən, bəzən də atmosferdən dəyişkən sürətlərlə axınlarını izləyib qaldım. Bəzən marağımı daha çox cəlb edən bir fiqur yavaşlayır, onu yaxşıca müşahidəmə icazə verirdi. Sanıram bu fiqurların axın sürətini yönləndirən mən idim. İçimi nə bir qorxu bürüdü, nə də gələcəyə dair narahatlıq. Sanki yaşadıqlarımın gəlib-keçici olduğunu içdən-içə bilirdim. Bu qorxusuz şüura sahib ola bilmiş olmaqdan şanslıyam. Bol vizual zənginlik içində bir şizofreninin içinə həbs olsam nə olar, damğalansam nə olar. Psixiatriyaya görə şizofreni akut deyil, xronik görülən və davamlılığı olan bir sindromdur. Əvvəl psixiatrik dərmanların dəstəyini aldım, amma sonra hər ay xəstəxanaya getməyə üşəndiyimdən vaz keçdim. Yol iki saat idi. Dərmansız çətinlik çəkdim, darıxdım, bunaldım, amma bu vəziyyət məni olması lazım olan bir nöqtəyə daşıdı. Dərmanlar bu illyuziyalara mane olmurdu, amma yuxu problemimi həll edirdi, yaşadığım bənzərsiz şeyin yaratdığı yorğunluğu alırdı. Mistisizm və metafizik mövzulara həmişə duyduğum maraq da içində bulunduğum vəziyyətin mənə bir lütfmüş kimi gəlməsinə səbəb oldu. Mənim bu qorxunc deyil, maraqlı tapdığım sıra dışı sindromla uzlaşmam asan oldu. İzlədiyim naxışların ətraflı keyfiyyəti heyrətverici idi. Hər tərəfdən azadlığın bayrağını sallayan amorf üzlərin arasına bəzən mifoloji varlıqlar da qarışdı. Qanadlı ağ və qara əjdahalardı bunlar. Bu mifik fiqur məni həmişə təsir etmişdir. Yaşadıqlarımı fərq edən anamin istəyilə bir klinikaya yatdım. Təxminən üç ay. Qarşılaşdığım o qədər maraqlı və özünəməxsus fiqurdən başqa, tanımaqdan xoşbəxtlik duyduğum xüsusi insanlar da oldu. Məni heyrətə salan bir maraqla qarşıladılar. Yaşadığım xüsusi şey haqqında məlumatları varmış kimi danışdılar mənimlə. Kimisi mənə ilah dedi, kimisi mələk, kimisi Anadolu mifllərindən tanımadığım və indi xatırlamadığım fərqli adlar verdi. Bunun necə olduğunu və nə mənaya gəldiyini çox düşünmədim. Xəstəxananın mənə kilo almaqdan başqa faydası olmadı. Xəstəxana öncəsində, zamanında və sonrasında sindromun içindəykən kafamın içində danışan qadın və kişilərdən ibarət bir komanda var idi. Bu komanda məni anatomik olaraq müşahidə edir, təlqin edici sözlərlə sakitləşdirməyə çalışır, yanımda olduqlarını hiss etdirirdi. Bu kafamda danışan təlqin edici komandanın hərkiminin həkim həssaslığındakı yanaşmaları, onları hərbirini mələk olaraq düşünməmə səbəb oldu. Nə də olsa fərqli bir ölçünü izləyir yaxud zehnimin mənə oynadığı oyuna şahid olurdum. Bəzən eşidəcəyim qorxudan məni uzaqlaşdıraraq gülünc şərhlərilə gülümsədib rahatlatdılar. Bəzən özümü öpməmi, sevməmi dedilər. Sanki bu sıradışı vəziyyəti realistik yanaşmalarla normallaşdıraraq məni qorxudan uzaq tutmağa çalışdılar. Müvəqqəti olduğunu mənə hiss etdirdilər. Üç ay ərzində, ara-sıra intensivləşən hücumlarla yaşadığım bu vizual və eşitmə "akut şizofreni" sindromu zehnimdə unutulmaz bir təcrübə olaraq qaldı. Qısacası, sıradışı bir yüksək tezlik fenomeni varsa, mən qısa müddətlik ona təmas etdim deyə düşünürəm. Şizofreni gəlib-keçici bir xəstəlik deyil. Bu metafizik təcrübələrin qədim insan təcrübələrinin bütünündən ibarət olmasının, heç nə ifadə etməyən və mənadan məhrum görülməsi mənə təkəbbürlü bir korluğu xatırladır. Metafizik dünyanı görmədən gəlmək, onu kiçimsəmək və ayaq takımı cəhalətinə uyğun görmək insanı şərm içində qoymalıydı. Metafizik, marağa və həqiqətə atılan ilk addımdır. Təkamül sabitlərinin —qidalanma, çoxalma və coğrafi uyğunluq şərtləri xaricində— mövcud ola biləcək başqa sabitlərin, fərqli ölçüləri görə biləcəyimiz həqiqətinə dair qəbul edilə bilən təcrübələrin həyata keçirildiyi bir çağa girdik. Karl Yunqdan Freydə, müasir insanın çıxılmaz vəziyyəti, içində mövcud olduğu düzənin ona həqiqəti göstərməkdən uzaq olmasıdır. Sahib olmanın və rəqabətin sonu olmayan bu düzəndə, fərdin öz həqiqətini bilməsi və yüzlərlə əsrdir təbiətinə görə əməkdaşlıqda olması. İslamın erkən dövrlərində Həllacı Mənsur kimi eqmatik fiqurlar meditasiyalarında Allah ilə qarşılaşdıqlarını deyirdi. İbni Ərəbi kimi bir alim, əsərlərindən birini Allahın özünə yazdırdığını dillə gətirirdi. İbn Rüşd kimi daha rasional ustalar isə qədərə və axirətə inanmadığını açıq ifadə edə bilirdi. Bu çox səslilik zamanla yox oldu. Mənəviyyat və praktikları şüurlu olaraq pozulur sanki. Mistik təcrübələrin paylaşımı və ezoterik sirlər insana çox şey qatdı, amma qaydalar gərəyincə sadə xalqdan gizləndi. Varmaq istədiyim nöqtə budur: Həqiqət olaraq adlandırmağı üstün tutduğum İbrahim dinləri daxil olmaqla, təbiəti, bir dağı, heybətli bir heyvanı müqəddəs bulan; ona ilahi qüdrətlər yükləyən; fərqli ölçülərə aid ola biləcək mifoloji varlıqsal formalara bənzəsə də bənzəməsə də daha çox ruhani bir atmosferi qəbul edən hansı insan yaxud icma olursa olsun, müasir dünyanın yaratdığı işğalçı mühit və materialın dəyəri metafizik dünyanın mahiyyətində var etdiyi vicdanın düşməni kimi görünür. Durmayan qazanıma və sahibliyə —insan yaxud məhsul— əsir düşən varlığın çəkdiyi əzab və məna yoxsulluğu; kimələrinin isə bu nüvələrə əhəmiyyət verməməsi yaxud anlamlandıra bilməməsi, onu daha insan edir. Zehnin və varlığın təkləşdirilməsi və yadlaşdırılması, insanın uzaqlaşıb özünə xəyali, itirilmiş mənadan yoxsun bir dünya qurmasına səbəb olur. Yaşadığım şeyin səbəbi tam da bu idi. Tək və əzab içində olduğum bir dövrdə özümə meditasiya və bəzi mistik məşqlərlə kömək etməyə, tapdığım hər mənbəni oxumağa başladığımda nəsə tetiklənmiş olmalıydı. Bir qaçış. Şizofreni, insan zehninin tapdığı üsullardan biri bəlkə; şüurlu yaxud qeyri-şüurlu, refleksiv bir seçim. Şizofreni hücumlarında girdikləri dünyadan məmnun olan şizofreniklər tanıyıram. Çoxu, öz dünyalarında istehsal etdikləri şeirlər, plastik sənətlər yaxud fərqli praktikalarla bənzərsiz və orijinal. Digər mühüm xüsusiyyətləri, başa düşülmək yaxud bəyənilmək kimi bir narahatlıq daşımamalarıdır. Çoxu şizofrenik hücum əlbəttə mənim yaşadığım deyilən tamaşalı bir həyəcan ehtiva etmir. Sıradışı olan, akut görülməsi qəbul edilməyən və davamı olacağı iddia edilən psixiatrik qəbula baxmayaraq, mənim sindromumun bir sonu olacağı hissiyyatını əvvəldən ehtiva etməsi idi. Cəmləşdirdiyim meditasiyalarda hiss etdiyim və bəzən göy üzündə gördüyüm neonlaşan rənglər, qısa müddətdə çatdığım bu təsiredici səviyyəyə müasir mistiklərin bəzən daha tez, bəzən də bir çox təcrübədən sonra çatdıqlarını və hər ikisinin də normal olduğunu dediklərini düşündürdü. Bu halda yaşadığım şeyin şizofrenik bir hücum, yoxsa cəmləşmə qabiliyyətim normaldan yuxarıdırsa vizual və eşitmə təcrübəsi olduğu barədə şübhə duydum. Özümü zahmetli bir sufi təcrübəsi yaşamış saya bilmərəm, amma fəna fillah mərtəbəsinə, təkbaşına atelyemdə, heç bir psixiatriya dərmanı işlətmədən; yalnız meditasiya, sərbəst əllə təsadüfi çəkdiyim naxışların içində itirişim və vaxt-vaxt performə etdiyim zikrlərlə, bir də Qars doğumlu, telepatiyanın mümkün olduğunu dünyaya anladan Qurdjieffin Anadolu nəğmələrini qarışdıran bəstələri müşayiətində, atelyemin ortasında fırlanaraq çata bilmiş ola bilərəmmi? Yaşadığım faciəli və əzablı bir ayrılığın verdiyi yoxsulluq işin mahiyyətində yatırdı sanki. Hətta bütün məşğuliyyət bu yoxsulluqdan qurtulmaq məqsədilə başladı. Bir sadiqlikdən birdən-birə bir heçliyə düşmək. Bu heçlikdən qurtarmam, dayanmaq bilməyən bir istehsalla mümkün oldu. Boya, qələm və səthlər gözümün önündən axıb keçən illyuziyanı qeydə almağa çalışdım. Sıxışıb qalan coşqu səthə əks olundu. İlk etdiyim işlər, böyük ölçülü ev qapıları üzərinə tullantı materialları ilə həyata keçirdiyim upcycle asamblajlar oldu. Zamanla bir axtarışdan tamamilə mücərrədləşdim. Buraxdığım dərmanlardan sonra yuxularım haram oldu; günlərlə yuxusuz qalmam məni gərgin etsə də yorğun, lakin intensiv bir şüura daşıdı. Buludları izlədim. Mənzərəm sonsuz-bucaqsız bir üfüq idi. Əvvəl bulutlarda fiqurlar axtardım. Gözümün önündən axıb keçən bu bütövlük içindəki şəkilsiz yaxud şəkilli fiqurlar ilham qaynağıma çevrildi. Başqa nəyi rəsm etməyə çalışa bilərdim ki. Dadını çıxartdım. Budur bu, ümumilikdə 70x100 duralit üzərinə qarışıq texnika ilə çəkilmiş fiqurlar, bu izləmlərin birer replikasıdır. Bir hissəsini, başqa bir rəssamın rəsmindən çıxmış kimi çəkməyə çalışdım. Olduqca çətin bir məşğuliyyət. İnsanın rəsmi öz barmaq izi kimi; müəyyən bir stil və hörük izləmək istəmədim. Bu məşğuliyyətim, sözügedən hərəkətli fiqurların axışı boyunca davam edə bildi. İşlərimi "abstrakt qraffiti" olaraq təyin etmək mənə uyğun gəlir. Yaradılan hər fiqur bir-birindən ayrı formalara sahib olsa da iç-içə, üst-üstə və yan-yana gəldiklərində bir kompozisiya və bütövlüyə çatır. Yeni fizikanın başqa ölçülərdən həndəsi şəkilləri müşahidə edə bildiyi bu çağda, mən də bu həndəsi şəkillərə müşayiət edən və bir vaxtlar həyəcanla şahidi olduğum —bəlkə zehnimin istehsal etdiyi, bəlkə də müqəddəs bitkilərin bizə göstərdiyi kimi— başqa bir ölçüyə aid fiqursal şərhlər, əlim çatdığınca; bir küçə rəssamının yaxud qraffitçinin teqinin qıvrımlılığı ilə ötürməyə çalışdım.

• Şəkil Növü: Akril
• İl: 2026
• Üslub: Mücərrəd
• Mövzu: Fiqur
• Səth: Taxta Panel
• Ölçülər: Genişlik: 70 × Yüksəklik: 100 × Dərinlik: 0.004
• İstiqamət: Şaquli/Portret
• Çərçivə: Çərçivəsiz
• Rəng Paleti: Çox Rəngli
• Texniki: Fırça Texnikası
• Son Mərtəbə: Laklı
• İmza: İmzalanmış
• Vəziyyət: Mükəmməl
• Orijinallıq: Orijinal
• Nəşr: Nəşr Nömrəsi: 14