Səhvlər

Psikiatriyaya görə şizofreni kəskin deyil, xroniki görülən davamlılığı olan bir sindrom. Əvvəl Psikiatriya dərmanlarının dəstəyini aldım, amma sonra hər ay xəstəxanaya getməyə üşəndiyimdən imtina etdim. Yol iki saatdır. Dərmansız çətinlik çəkdim, darıxdım və bunaldım, amma bu vəziyyət məni olması lazım olan bir nöqtəyə apardı. Dərmanlar bu illüziyalara mane olmur amma yuxu problemimdən qurtarır, yaşadığım benzersiz şeyin yaratdığı yorğunluğu alırdı. Mistisizm və metafizik mövzulara həmişə duyduğum maraq da içində bulunduğum vəziyyətin mənə bir lütuf kimi gəldiyini hiss etdirdi. Mənim bu dəhşətli deyil, maraqlı bulduğum qeyri-adi sindromla barışmağım çox asan oldu. İzlədiyim naxışların təfərrüatlı keyfiyyəti heyrətverici idi doğrusu. Hər tərəfdən azadlığın bayrağını yellədən amorf üzlərin arasına bəzən mifoloji varlıqlar da qarışırdı. Qanadlı ağ və qara əjdahalar idi bunlar. Bu mifik fiqur məni həmişə çox təsir edib. Yaşadıqlarımın farkına varan anamın istəyi ilə bir klinikaya yatdım. Təxminən üç ay. Qarşılaşdığım o qədər maraqlı və özünəməxsus fiqurdən başqa tanımaqdan xoşbəxtlik duyduğum xüsusi insanlar, deyək ki, məni heyrətə salan bir maraqla qarşıladılar. Yaşadığım xüsusi şeydən məlumatları varmış kimi danışdılar mənimlə. Kiməsə mənə ilah, kiməsə mələk, kiməsə Anadolu miflərindən tanımadığım və indi xatırlamadığım müxtəlif adlar verdilər mənə. Bu necə oldu və nə məna daşıyır çox düşünmədim. xəstəxananın mənə çəki artırmaqdan başqa faydası olmadı. Xəstəxanadan əvvəl də, zamanında da, sonrasında da sindromun içindəykən başımın içində danışan qadın və kişilərdən ibarət bir komanda var idi. Bu komanda məni anatomik olaraq müşahidə edirdi, məni təlqinedici sözlərlə sakinləşdirməyə çalışır, yanımda olduqlarını bəlli edirdilər. Bu başımda danışan təlqinedici komandanın həkimlər həssaslığındakı yanaşmaları onları mələklər kimi düşünməyimə səbəb oldu. Nə də olsa fərqli bir ölçünü izləyir və ya zehnimin mənə oynadığı oyuna şahid olurdum. Bəzən eşidəcəyim qorxudan məni uzaqlaşdıraraq gülünc şərhləri ilə məni gülümsədib rahatladırdılar. Bəzən özümü öpməyimi, sevməyimi dedilər. Sanki bu qeyri-adi vəziyyətlə realist yanaşmalarla yaşadıqlarımı normallaşdıraraq qorxudan uzaq tutmağa çalışdılar. müvəqqəti olduğunu mənə hiss etdirdilər. Üç ay ərzində ara-sıra intensivləşən hücumlarla yaşadığım bu vizual və eşitmə "kəskin şizofreni" sindromu zehnimə unudulmaz bir təcrübə olaraq qaldı. Qısacası qeyri-adi bir yüksək tezlik fenomeni varsa mən qısa müddətlə ona sahib oldum deyə düşünürəm. Şizofreni gəlib-gedici bir xəstəlik deyil. Bu metafizik təcrübələrin qədim insan təcrübələrinin bütünündən ibarət olmasının heç bir şey ifadə etməyən mənadan məhrum olması təvrı mənə təkəbbürlü bir korluğu xatırladır. Metafizik dünyanı göz ardı etməyi, onu kiçimsəməyi və onu ayaq takımı cəhaləti kimi görən bir təvrın insanı utanc içində qoyması lazım idi. Metafizik marağa və həqiqətə atılan ilk addım. Təkamül sabitlərinin, qidalanma, çoxalma və coğrafi uyum şərtlərindən başqa mövcud ola biləcək fərqli sabitlərin başqa ölçüləri görə biləcəyimiz həqiqətinə dair keçərliliyin qəbul edilə bilər təcrübələrin reallaşdığı bir dövrə girdik. Carl Jung'dan Freud'a müasir insanın çıxılmazlığı içində mövcud olduğu düzənin ona həqiqəti göstərməkdən uzaq olması. Sahib olmanın və rəqabətin sonu olmadığı bu düzəndə bir fərdin öz həqiqətini bilməsi və yüzlərlə əsr ərzində təbiətinə görə İslamın erkən dövrülərində isə Həllacı Mənsur kimi enigmatik fiqurlar meditasiyasında Allah ilə qarşılaşdığını da deyirdi. İbn Ərəbi kimi bir alim əsərlərindən birini Allahın özünə yazdırdığını da deyirdi. İbn Rüşd kimi daha rasional ustalar məsələn qədərə və axirətə inanmaz, bunu da açıq şəkildə ifadə edərdi. Bu çoxsəslilik zamanla yox oldu. sonrakı Mənəviyyat və ya təcrübələri şüurlu olaraq pozulur sanki. Mistik təcrübələrin bölünməsi ezoterik sirlər insana çox şey qatdı və qaydalar gərəyincə adi xalqdan gizləndi. Varmaq istədiyim nöqtə həqiqət olaraq adlandırmağı üstün tutduğum ibrahi dinlər daxil, təbiəti, bir dağı, bir heybətli heyvanı müqəddəs bulan və ona ilahi qüdrətlər yükləyən, fərqli ölçülərə aid ola biləcək mifoloji varlıq formlarına bənzəsə də bənzəməsə də, daha çox ruhsal bir atmosferi qəbul edən hansı insan və ya insan topluluğu olursa olsun müasir dünyanın yaratdığı işğalçı mühit və materialın dəyəri metafizik dünyanın əsasında var etdiği vicdanın düşməni kimi dayanır. Durmayan qazanımına və sahibliyə (insan və ya məhsul) əsir düşən varlığının çəkdiyi acı və məna yoxluğu, kimininə bu nüvələrə vermədiyi önəm və ya mənalandırmaqdan məhrum qalması ki, bu onu daha insan edir, zehnin və varlığın təklənmiş, yadelləşmiş olub uzaqlaşaraq özünə xəyali, bu itirilmiş mənanın olmadığı bir dünya qurmasına səbəb. Yaşadığım şeyin səbəbi tam da bu idi. Tək və acı içində bulunduğum bir dövrdə özümə meditasiya və bəzi mistik məşqlər ilə kömək etməyə və tapdığım hər mənbəni oxumağa başladığımda bir şeylər tetiklənmiş olmalı. Bir qaçış. Şizofreni insan zehninin tapdığı üsullardan biri bəlkə şüurlu, bəlkə də şüursuz, refleksiv bir seçim. Şizofreni hücumlarında girdikləri dünyadan məmnun olan şizofreniklər tanıyıram. Əksəriyyəti öz dünyalarında yaratdıqlarında şeirlər, plastik sənətlər və ya fərqli təcrübələr ilə benzersiz və orijinaldırlar. Bir digər əhəmiyyətli xüsusiyyət isə heç kəs tərəfindən nə başa düşülmək, nə də bəyənilmək kimi bir narahatlıq içindələr. Belə ki, işdə özü kimi bir insan deməkdən insan özünü alamır. Çox şizofrenik hücum da mənim yaşamış olduğum deyilən, tamaşalıq bir həyəcan ehtiva etmir əlbəttə. Qeyri-adi olan bu kəskin görülməsi qəbul edilməyən davamı gələcəyi iddiasında olan psikiatriyanın sabitinə baxmayaraq, mənim sindromumun bir sonu olacağı hissini daşımış olmam. Yoğunlaşdığım meditasiyalarımda hiss etdiyim və bəzən də göy üzündə gördüyüm neonlaşan rənglər qısa müddətdə çatdığım bu təsiredici səviyyəyə müasir mistiklər bəzən çox daha erkən, bəzən də bir çox təcrübədən sonra çatılacağını və bunun hər ikisinin də normal olduğunu deyir. Bu halda yaşadığımın şizofrenik bir hücum mu yoxsa yoğunlaşa bilmə qabiliyyətim zira normaldan yuxarıdırsa yaşadığım vizual və eşitmə sindromumun təbabətdə pek də rastlaşmayan kəskin bir şizofrenik hadisə olduğundan şübhə edirəm. Özümü çətinlikli bir sufi təcrübəsi yaşamış sayə bilmərəm, amma fəna fillah mərtəbəsinə tək-tənha atelyemdə heç bir psikiatriya dərmanı istifadə etmədən yalnız meditasiya, sərbəst əllə təsadüfi çəkdiyim naxışların içində itişim və vaxt-vaxt ifa etdiyim zikirlər ilə, Bir də Qars doğumlu mistik, telepatiyanın mümkün olduğunu dünyaya anladan Gurdjieffin Anadolu nəğmələrini qarışdıran bəstələri ilə atelyemin ortasında dönə-dönə çatmış ola bilərəm mi? Yaşadığım faciəli və acı dolu bir ayrılığın verdiği yoxluq işin əsasında yatır kimi. Hətta bütün çalışma bu yoxluqdan qurtulmaq məqsədi ilə başladı. Bir sadiqlikdən birdən-birə bir heçliyə düşmək. Bu heçlikdən qurtulmağım bir dayanmayan istehsalla mümkün oldu. Boya, qələm və səthlərlə gözümün önündən axıb keçən illüziyanı qeyd etməyə çalışdım. Sıxışıb qalan coşqu səthə əks olunur. İlk etdiyim işlər böyük ölçülü ev qapılarının üzərinə tullantı materialları istifadə etdiyim upcycle asamblajlar oldu. Zamanla bir axtarışdan tamamilə abstrakt olmuş, buraxdığım dərmanlardan yuxularım haram olmuş olsa da günlərlə yuxusuz qalmağım məni gərgin etsə də yorğun, amma yoğun bir şüurə apardı. Buludları izlədim, mənzərəm ucsuz-bucaqsız bir üfüq. Əvvəl bulutlarda fiqurları axtarmağa davam etdim. Və bütün gözümün önündən axıb keçən bu bütünlük içindəki şəkilsiz və ya şəkilli fiqurlar ilham mənbəyimə çevrildi. Başqa təsvir etməyə çalışacağım nə ola bilərdi ki? Dadını çıxardım. İşdə bu ümumilikdə 70x100 Duralit üzərinə qarışıq texnika ilə çəkilmiş fiqurlar bu izləmlərin bir replikası, bənzərləri. Bir hissəsini başqa sənətkarın naxışından çıxmış kimi çəkməyə çalışdım. Olduqca çətin bir çalışma. İnsanın naxışı öz barmaq izi kimidir. Bir müəyyən stili və toxumanı izləmək istəmədim. Bu çalışmam sözügedən hərəkətli fiqurların axını boyunca davam edə bildi. İşlərimi abstrakt qraffiti olaraq təyin etmək mənə uyğun gəlir. Yaradılan hər fiqur bir-birindən ayrı formalara sahib olsalar da iç-içə, üst-üstə, yan-yana gəldiklərində bir kompozisiya və bütünlüyə çatır. Yeni fiziğin başqa ölçülərdən həndəsi şəkilləri müşahidə edə bildiyimiz bu dövrdə mən də bu həndəsi şəkillərə müşayiət edən və bir zaman həyəcanla şahid olduğum bəlkə zehnimin yaratdığı, bəlkə bəzi müqəddəs bitkilərin bizə göstərdikləri kimi başqa ölçüyə aid fiqursal şərhlərini əlimin əl verdiyi qədər, bir küçə sənətkarı və ya qraffitçinin taqinin və ya imzasının çevikliyini verərək təmin etməyə çalışdım. Güya şizofreninin ləkəli fiqurları Yaşadığım 3 aylıq bir prosesdə psikiatrların təyini ilə girdiyim psikozun təsirinin artaraq şizofrenik bir nöqtəyə çatması. Öz halımın nadir hallarda farkında olanlardan biri olaraq özümü şanslı hesab edirəm. Yaşadığım şeyin nə olduğunu bilirəm, nə qorxu, nə də narahatçılıq daşımırdım. Gözlərimin önündən axan fiqurləşmiş ləkələr təsvir etdiyim qədər rəngli olmasalar da bunu qeyri-adi olaraq təbir etmək yanlış olmaz. İnsan zehni azad və variasiyası bol mutant üzlər və ya varlıqlar mı desəm yaratmaqda limitsiz bir yaradıcı. Özünəxas bir elmi fantastika. Ortaya çıxan və səthində hərəkətli fiqurların kontur variasiyaları zəngin. Kontur sərhədləri və daxil etdikləri naxışlar bir-birləri ilə qonşu və yer-yer iç-içə, üst-üstə və yan-yana. Səthlərdən və zəminlərdən bəzən də atmosferdən dəyişkən sürətlərlə axınlarını izləməkdə qaldım. Bəzən diqqətimi daha cəlbedən bir fiqur yavaşlayıb onu yaxşıca müşahidə etməyimə icazə verirdi. Sanırəm bu fiqurların axın sürətini idarə edən mən idim. İçimi nə bir qorxu bürüdü nə də gələcəyə dair bir narahatçılıq. Sanki yaşadıqlarımın gəlib-gedici olduğunu içdən bilirdim. Bu qorxusuz şüura sahib ola bilmiş olmaqdan şanslıyam. Bol vizual zənginlik içində bir şizofrenin içinə hapsə düşsəm nə olar. Damğalansam nə olar. Psikiatriyaya görə şizofreni kəskin deyil, xroniki görülən davamlılığı olan bir sindrom. Əvvəl Psikiatriya dərmanlarının dəstəyini aldım, amma sonra hər ay xəstəxanaya getməyə üşəndiyimdən imtina etdim. Yol iki saatdır. Dərmansız çətinlik çəkdim, darıxdım və bunaldım, amma bu vəziyyət məni olması lazım olan bir nöqtəyə apardı. Dərmanlar bu illüziyalara mane olmur amma yuxu problemimdən qurtarır, yaşadığım benzersiz şeyin yaratdığı yorğunluğu alırdı. Mistisizm və metafizik mövzulara həmişə duyduğum maraq da içində bulunduğum vəziyyətin mənə bir lütf kimi gəldiyini hiss etdirdi. Mənim bu dəhşətli deyil, maraqlı bulduğum qeyri-adi sindromla barışmağım çox asan oldu. İzlədiyim naxışların təfərrüatlı keyfiyyəti heyrətverici idi doğrusu. Hər tərəfdən azadlığın bayrağını yellədən amorf üzlərin arasına bəzən mifoloji varlıqlar da qarışırdı. Qanadlı ağ və qara əjdahalar idi bunlar. Bu mifik fiqur məni həmişə çox təsir edib. Yaşadıqlarımın farkına varan anamın istəyi ilə bir klinikaya yatdım. Təxminən üç ay. Qarşılaşdığım o qədər maraqlı və özünəməxsus fiqurdən başqa tanımaqdan xoşbəxtlik duyduğum xüsusi insanlar, deyək ki, məni heyrətə salan bir maraqla qarşıladılar. Yaşadığım xüsusi şeydən məlumatları varmış kimi danışdılar mənimlə. Kiməsə mənə ilah, kiməsə mələk, kiməsə Anadolu miflərindən tanımadığım və indi xatırlamadığım müxtəlif adlar verdilər mənə. Bu necə oldu və nə məna daşıyır çox düşünmədim. xəstəxananın mənə çəki artırmaqdan başqa faydası olmadı. Xəstəxanadan əvvəl də, zamanında da, sonrasında da sindromun içindəykən başımın içində danışan qadın və kişilərdən ibarət bir komanda var idi. Bu komanda məni anatomik olaraq müşahidə edir, məni təlqinedici sözlərlə sakinləşdirməyə çalışır, yanımda olduqlarını bəlli edirdilər. Bu başımda danışan təlqinedici komandanın həkimlər həssaslığındakı yanaşmaları onları mələklər kimi düşünməyimə səbəb oldu. Nə də olsa fərqli bir ölçünü izləyir və ya zehnimin mənə oynadığı oyuna şahid olurdum. Bəzən eşidəcəyim qorxudan məni uzaqlaşdıraraq gülünc şərhləri ilə məni gülümsədib rahatladırdılar. Bəzən özümü öpməyimi, sevməyimi dedilər. Sanki bu qeyri-adi vəziyyətlə realist yanaşmalarla yaşadıqlarımı normallaşdıraraq qorxudan uzaq tutmağa çalışdılar. müvəqqəti olduğunu mənə hiss etdirdilər. Üç ay ərzində ara-sıra intensivləşən hücumlarla yaşadığım bu vizual və eşitmə "kəskin şizofreni" sindromu zehnimə unudulmaz bir təcrübə olaraq qaldı. Qısacası qeyri-adi bir yüksək tezlik fenomeni varsa mən qısa müddətlə ona sahib oldum deyə düşünürəm. Şizofreni gəlib-gedici bir xəstəlik deyil. Bu metafizik təcrübələrin qədim insan təcrübələrinin bütünündən ibarət olmasının heç bir şey ifadə etməyən mənadan məhrum olması təvrı mənə təkəbbürlü bir korluğu xatırladır. Metafizik dünyanı göz ardı etməyi, onu kiçimsəməyi və onu ayaq takımı cəhaləti kimi görən bir təvrın insanı utanc içində qoyması lazım idi. Metafizik marağa və həqiqətə atılan ilk addım. Təkamül sabitlərinin, qidalanma, çoxalma və coğrafi uyum şərtlərindən başqa mövcud ola biləcək fərqli sabitlərin başqa ölçüləri görə biləcəyimiz həqiqətinə dair keçərliliyin qəbul edilə bilər təcrübələrin reallaşdığı bir dövrə girdik. Carl Jung'dan Freud'a müasir insanın çıxılmazlığı içində mövcud olduğu düzənin ona həqiqəti göstərməkdən uzaq olması. Sahib olmanın və rəqabətin sonu olmadığı bu düzəndə bir fərdin öz həqiqətini bilməsi və yüzlərlə əsr ərzində təbiətinə görə əməkdaşlıqda olması. İslamın erkən dövrülərində isə Həllacı Mənsur kimi enigmatik fiqurlar meditasiyasında Allah ilə qarşılaşdığını da deyirdi. İbn Ərəbi kimi bir alim əsərlərindən birini Allahın özünə yazdırdığını da deyirdi. İbn Rüşd kimi daha rasional ustalar məsələn qədərə və axirətə inanmaz, bunu da açıq şəkildə ifadə edərdi. Bu çoxsəslilik zamanla yox oldu. Mənəviyyat və ya təcrübələri şüurlu olaraq pozulur sanki. Mistik təcrübələrin bölünməsi ezoterik sirlər insana çox şey qatdı və qaydalar gərəyincə adi xalqdan gizləndi. Varmaq istədiyim nöqtə həqiqət olaraq adlandırmağı üstün tutduğum ibrahi dinlər daxil, təbiəti, bir dağı, bir heybətli heyvanı müqəddəs bulan və ona ilahi qüdrətlər yükləyən, fərqli ölçülərə aid ola biləcək mifoloji varlıq formalarına bənzəsə də bənzəməsə də, daha çox ruhsal bir atmosferi qəbul edən hansı insan və ya insan topluluğu olursa olsun müasir dünyanın yaratdığı işğalçı mühit və materialın dəyəri metafizik dünyanın əsasında var etdiyi vicdanın düşməni kimi dayanır. Durmayan qazanımına və sahibliyə (insan və ya məhsul) əsir düşən varlığının çəkdiyi acı və məna yoxluğu, kimininə bu nüvələrə vermədiyi önəm və ya mənalandırmaqdan məhrum qalması ki, bu onu daha insan edir, zehnin və varlığın təklənmiş, yadelləşmiş olub uzaqlaşaraq özünə xəyali, bu itirilmiş mənanın olmadığı bir dünya qurmasına səbəb. Yaşadığım şeyin səbəbi tam da bu idi. Tək və acı içində bulunduğum bir dövrdə özümə meditasiya və bəzi mistik məşqlər ilə kömək etməyə və tapdığım hər mənbəni oxumağa başladığımda bir şeylər tetiklənmiş olmalı. Bir qaçış. Şizofreni insan zehninin tapdığı üsullardan biri bəlkə şüurlu, bəlkə də şüursuz, refleksiv bir seçim. Şizofreni hücumlarında girdikləri dünyadan məmnun olan şizofreniklər tanıyıram. Əksəriyyəti öz dünyalarında yaratdıqlarında şeirlər, plastik sənətlər və ya fərqli təcrübələr ilə benzersiz və orijinaldırlar. Bir digər əhəmiyyətli xüsusiyyət isə heç kəs tərəfindən nə başa düşülmək, nə də bəyənilmək kimi bir narahatlıq içindələr. Belə ki, işdə özü kimi bir insan deməkdən insan özünü alamır. Çox şizofrenik hücum da mənim yaşamış olduğum deyilən, tamaşalıq bir həyəcan ehtiva etmir əlbəttə. Qeyri-adi olan bu kəskin görülməsi qəbul edilməyən davamı gələcəyi iddiasında olan psikiatriyanın sabitinə baxmayaraq, mənim sindromumun bir sonu olacağı hissini daşımış olmam. Yoğunlaşdığım meditasiyalarımda hiss etdiyim və bəzən də göy üzündə gördüyüm neonlaşan rənglər qısa müddətdə çatdığım bu təsiredici səviyyəyə müasir mistiklər bəzən çox daha erkən, bəzən də bir çox təcrübədən sonra çatılacağını və bunun hər ikisinin də normal olduğunu deyir. Bu halda yaşadığımın şizofrenik bir hücum mu yoxsa yoğunlaşa bilmə qabiliyyətim zira normaldan yuxarıdırsa yaşadığım vizual və eşitmə sindromumun təbabətdə pek də rastlaşmayan kəskin bir şizofrenik hadisə olduğundan şübhə edirəm. Özümü çətinlikli bir sufi təcrübəsi yaşamış sayə bilmərəm, amma fəna fillah mərtəbəsinə tək-tənha atelyemdə heç bir psikiatriya dərmanı istifadə etmədən yalnız meditasiya, sərbəst əllə təsadüfi çəkdiyim naxışların içində itişim və vaxt-vaxt ifa etdiyim zikirlər ilə, Bir də Qars doğumlu mistik, telepatiyanın mümkün olduğunu dünyaya anladan Gurdjieffin Anadolu nəğmələrini qarışdıran bəstələri ilə atelyemin ortasında dönə-dönə çatmış ola bilərəm mi? Yaşadığım faciəli və acı dolu bir ayrılığın verdiği yoxluq işin əsasında yatır kimi. Hətta bütün çalışma bu yoxluqdan qurtulmaq məq

• Şəkil Növü: Akril
• İl: 2025
• Üslub: Mücərrəd
• Mövzu: Fiqur
• Səth: Taxta Panel
• Ölçülər: Genişlik: 70 × Yüksəklik: 100 × Dərinlik: 0.004
• İstiqamət: Şaquli/Portret
• Çərçivə: Çərçivəsiz
• Rəng Paleti: Çox Rəngli
• Texniki: Fırça Texnikası
• Son Mərtəbə: Laklı
• İmza: İmzalanmış
• Vəziyyət: Mükəmməl
• Orijinallıq: Orijinal
• Nəşr: Nəşr Nömrəsi: 10